74HC90 DIP-14 Entegre
74HC90 DIP-14 Hakkında Detaylı İnceleme
74HC90, tek gövdede iki ayrı sayıcı bloğu barındıran CMOS mantık entegresidir. Bloklardan biri 2'ye böler, diğeri 5'e böler. İkisi arka arkaya bağlandığında klasik 10'a bölen (decade) sayıcı elde edilir — entegrenin asıl kullanım şekli budur.
Sayma işlemi asenkrondur: her flip-flop bir öncekinin çıkışıyla tetiklenir. Bu yapı senkron sayıcılara göre daha basittir ve daha az kaynak harcar; buna karşılık kademeler arasında küçük bir gecikme birikir. Orta hızlı sayma ve frekans bölme işleri için fazlasıyla yeterlidir.
Çıkışları BCD formatındadır; doğrudan 7 segment sürücüsüne ya da mikrodenetleyici girişine bağlanabilir. Ayrıca sıfırlama ve 9'a kurma girişleri bulunur, sayıcıyı istenen noktadan başlatmaya imkân verir.
DIP-14 gövdededir; breadboard ve delikli pertinaks üzerinde doğrudan kullanılabilir, soket takılarak da monte edilebilir.
Öne Çıkan Avantajlar
İki Bağımsız Bölücü
Gövde içinde 2'ye ve 5'e bölen iki ayrı blok vardır. Ayrı ayrı ya da birlikte kullanılabilir; tek entegreyle farklı bölme oranları elde edilir.
Decade Sayıcı
İki blok birleştirildiğinde 0-9 arası sayan onlu sayıcı olur. Sayaç, zamanlayıcı ve gösterge devrelerinin temel yapı taşıdır.
Frekans Bölme
Bir sinyalin frekansını 2'ye, 5'e ya da 10'a bölmek için doğrudan kullanılır. Saat sinyali üretiminde pratik bir çözümdür.
BCD Çıkış
Çıkış kodu BCD olduğu için 7 segment sürücü entegreleriyle doğrudan uyumludur; ara dönüşüm devresi gerekmez.
Reset ve Set-9 Girişleri
Sayıcı istenildiğinde sıfırlanabilir ya da 9 değerine kurulabilir. Sayma aralığını kısaltmak için bu girişler kullanılır.
CMOS Düşük Tüketim
HC ailesi, eski LS serisine göre belirgin şekilde daha az akım çeker. Pil ile çalışan devrelerde avantaj sağlar.
Teknik Özellikler
| Özellik | Değer / Açıklama |
|---|---|
| Ürün Tipi | Asenkron decade sayıcı entegresi |
| Seri | 74HC (Yüksek Hızlı CMOS) |
| Kılıf | DIP-14 — 14 pin, delikli montaj |
| İç Yapı | Bağımsız ÷2 ve ÷5 sayıcı blokları |
| Çıkış Formatı | BCD (4 bit) |
| Ek Girişler | Reset (R0) ve Set-9 (R9) |
| Besleme | 2 - 6 V DC aralığı, tipik 5 V |
| Mantık Uyumu | TTL seviyeleriyle uyumlu |
| Kullanım | Breadboard, delikli plaket, DIP soket |
| Paket İçeriği | 1 adet entegre |
Kullanım Alanları
- Dijital sayaç ve tur sayıcı devreleri
- Frekans bölme ve saat sinyali üretimi
- 7 segment göstergeli sayıcı projeleri
- Dijital saat ve zamanlayıcı devreleri
- Elektronik laboratuvar deneyleri
- Sayısal tasarım dersleri ve okul projeleri
- Osilatör frekansı düşürme
- Darbe sayma ve ölçme devreleri
- Retro ve TTL uyumlu devre onarımı
- Breadboard üzerinde mantık devresi kurulumu
Entegrenin 10'a bölmesi için iki bloğun dışarıdan birbirine bağlanması gerekir; kutudan çıktığı hâliyle bu bağlantı yoktur. Ayrıca reset girişleri boşta bırakılmamalıdır — sayıcı rastgele sıfırlanabilir, girişleri devre şemasına göre uygun seviyeye çekin. Besleme 6 V üzerine çıkarılmamalıdır.
Teknik Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
74HC90 ile 7490 aynı mı?
İşlev olarak aynıdır; fark üretim ailesindedir. 7490 eski TTL, 74LS90 düşük güçlü TTL, 74HC90 ise CMOS'tur. HC sürümü daha az akım çeker ve daha geniş besleme aralığında çalışır.
10'a bölmek için ne yapmalıyım?
Entegre içindeki ÷2 ve ÷5 bloklarını dışarıdan seri bağlamanız gerekir. Giriş sinyali ÷2 bloğuna verilir, çıkışı ÷5 bloğunun girişine bağlanır; toplam bölme oranı 10 olur.
7 segment göstergeye doğrudan bağlanır mı?
Çıkış BCD olduğu için önce bir 7 segment sürücü entegresi (örneğin 7447 ya da 4511) gerekir. Sürücü BCD kodunu segment sinyallerine çevirir.
Kaç volt ile çalışır?
2 ile 6 volt arasında çalışır; yaygın kullanım 5 volttur. Arduino ve klasik dijital devrelerle aynı besleme hattını paylaşabilir.
10'dan farklı sayılara bölebilir miyim?
Evet. Reset girişlerini uygun sayma değerinde tetikleyecek şekilde bağlayarak sayma aralığını kısaltabilirsiniz; bu yöntemle 10'dan küçük bölme oranları elde edilir.
